Pabarusngi a Panagiku-it, 3


Nanarpaaken ti Pabarusngi a Panagikur-it!

Saan a naspak no di ketdi nanabtuog a naitupak ti bukot ti makunkuna a natibkeren(?) a panagikur-it dagiti maingel ken naingel nga i-ilokano a mamannurat.

Inpanabtuog ni Ka Nelson sadiay DALIGCON JOURNAL ti baro a kapitolo ti panagikur-it ti ilokano.

Apay nga adda question mark sadiay abay ti natibkeren? Kastoy laeng ti makunak. Saanko a tagibassiten ti manon a siglo a panagampayag ti kurditan ilokano ken ti saan a matukod a gapuanan daytoy ngem ti damagek ket apay a ti maysa laeng a bulgar, kinauttog, wenno, panangidaniw kadagiti ilokano met laeng a balbalikas ket kasla adda kimat a manabsiit ket agrisak dagiti sarikedked (saanko nga iraman amin, appo a) ti makuna a kurditan?

Tumpuar ngarud dagiti pangaduak ken salsaludsodko.

1. Kasano ti katibker ti kurditan dagiti ilokano?
2. Sisasagana kadi daytoy a kurditan ti panagbalbaliw ti panawen ken kasta met ti pannirigan?
3. Umanay kadin dagiti nagapuanan ti kurditan tapno makunan a saan a mabaliwan ti panagimutektek?
4. Addaan kadi daytoy a kurditan ti bukod a dogma, canon ken bukod a kritisismo tapno mahusgaran ti maysa a sinurat tapno makuna a saan a paset/parte, makadadael, makaidagel ti LITERATURA ILOKANO?
5. Mapili kadi dagiti balikas a mausar kadagiti sinurat/kinur-it ken suraten/ikur-itto pay tapno mailangi dagiti balikas a kas uki, buto, iyot, kinod, ken salsal?
6. Addaan kadi ti waya dagiti sinurat iti daytoy a kurditan?
7. Apay a tao (ti nagsurat) ti pagdas-alan ti epekto ti sinuratna?
8. Sisasagana kadin dagiti Ilokano nga umawat ti baro a panagsirig?

Adu ken adu pay dagiti saludsodek koma.

Iti umuna a saludsod. Wen, ti no manon a siglo nga agikurkur-it ti ilokano manipud ti umuna a putar a pinabayog dagiti putar dagiti teddek a kas kenni Pedro Bukaneg, Leona Florentino, Casabar, Reyes, Bulong, Duque, Hidalgo, iramanmo payen ni Bulosan, Sionel, Joma Sison, delos Reyes, Agcaoili, Nesperos, Antalan, Aragon, Rambaud ken adu pay nga no inaganak koma ida amin ket saan nga umanay daytoy a poste. Ngem, apay nga iti maysa laeng a putar a kas ti putar ni Nelson Daligcon a bulgar, pornografik ket kunan dagiti dadduma a madadaelen ti LITERATURA ILOKANO?

Adun dagiti kritisismo a nangpalsiit ti ingungotentayo a kurditan. Ibagada a naanglem, mangaskasaba, romantisismo. Ngem apay a saan tayo latta a sirigen koma iti baro a panagkita daytoy a kurditan baka agpayso met dagitoy nga ibagbagada? Agpayso kadi? Ala, man.

Dagiti dadduma pay a salsaludsodko sadiay ngato ket ibatik a sungbatan dagitay nagsasanga ti pampanunotna nga no agsasaoda kadagiti chatbox ken dap-ayan ket arigna siasinoda ngem (sibubutengda met met a lumtuad gapu ta nakaabongotda a kasla man dagiti makapili idi panawen ti hapon nga iti ammoda laeng ket agitudo ti kagurgurada) nga aghusgar ken mangibitin ti maysa laeng a tumtumpuar a mannurat, nga agisurat ti pabarusngi a panagikur-it.

Advertisements

About Ka Loren
Siak ni Florentino B. Lorenzana, maysa a Filipino, Ilokano ken Pangasinan. Naiyanakak innem a bulan kalpasan ti deklarasion ti Martial Law ditoy Pilipinas. Madama a makumikom iti tignay kooperatiba.

7 Responses to Pabarusngi a Panagiku-it, 3

  1. Ka Loren says:

    Ka Jake:

    Agpayso ta kunam kadua. Numanpay ubingak pay iti komersialismo ti panagsurat (komersialismo kunak a ta no dadduma ket agsurattayo tapno aglataktayo met he he he) ngem saanko ketdi a liniwayan a inendengan ti literatura, ilokano man, tagalog man ken English.

    Adayon ti tagalog gapu ta uray datayon ket kasla kayat tayon ti sumakay ti luganda a napardas. Ti literatura ilokano ket saan pay laeng a nakaruar iti kain ti nangrugiananna a panangaskasaba (religious organizations met ngamin dagiti immuna nga ilokano a pablaakan ken nausar ti kurditan a kas ramay ti katekismo) numan pay adu met dagiti timpuar a naidumduma idi ngem mabilang.

    Kasla koma dayta anthology ti pinoy erotic poems da Yuzon, Pinoy Eros sa ti titulona, mayat met kuna dagiti tagalog ngem no Ilokano pulos no maaprisiarda. Ti dakesna ket saanko pay nabasa daytoy he he he.

    Inggana a saan nga open ti literaturatayo, nabuntog ti panagdur-asna. Inggana nga awan ti kabukbukodanna a kritisismo ken kritiko, uray siasinno’ta mabalinna ti agkuna: nadadaelen ti literatura ilokana.

    Itedko ti suportak ken Ka Nelson iti dalan a inuswatanna.

    Agyamanak ti isasar-ongmo, gayyem.

  2. Jake says:

    No ar-arigen adayon ti nagapuanan ni Literatura Ilokana no ilista tayo amin a naaramid sipud pay idi, ngem no ar-arigen kasla latta ubing daytoy a saan pay a nag-mature. Medio klasik pay laeng dagiti porma ti literatura a rumrummuar ket no idilig tayo iti Tagalog a gangani agkasadaranda ket adayon ti nangitarayanna. Adda met laeng kadagiti agbasbasa ti choices, adu gamin tay kasla santo ngem nungka, isuda pay ti maay-ayatan a makabasa/makakita iti kasta a forbiden/pornogrik [kano] a literatura.

  3. ELIment says:

    bagaman may mga ilocano sa nueva ecija. madi nga kasla kadakayo ti ilocano mi. nababaw laeng ken laok. ti agpayso na, adu iti sau nga ilocano nga naunig iti madik maawatan. ngem willing ak met latta nga awatin dagitoy.

    maysapay gayam, makasau ak met laing bassit iti pangasinense. wen kabsat. hala sige, mampawil ak pay. agsubli ak nabwas. hehe

  4. Ka Loren says:

    Ka Eli:

    Hanga nga ako sa iyo, kahit kinalakhan mong magsalita sa Tagalog, pilit mo pa ring binabalikan ang Ilokano.

    Sa mga iba diyan, masayadong mapagmataas at kahit wala silang ibang kinamulatang lengguahe, e, pilit pang tinatalikuran eto dahil ikinahihiya nila ito.

    Mas lamang ang taong may maraming alam na lengguahe at dapat sanang magmalaki. ang lengguahe ay tahanan ng lahi, ang kultura. Kung mulat ka sa lengguahe, mulat ka rin sa katotohanang may kultura din maliban sa mga kulturang pilit na isinisiksik sa kamalayan natin, ang kulturang mapagkunwaring sila ang nakakataas na uri. Nakakainsulto di ba?

  5. ELIment says:

    brother, alam mo sa totoo lang, hirap akong magbasa ng ilocano. alam ko rin na alam mong mahirap magbasa at hindi lahat ay makakaunawa sa sinasabi mo. dahil dyan, hanga ako sa iyo, kase mahal mo ang ilocano… makikita ito sa mga sulat mo.

    sa panahon ngayon na ang mga pinoy, kahit tagalog ay hirap ‘daw’ sulatin, mainam at may mga taong katulad mo na patuloy na nakakapit at pilit na itinatayo ang ilocano o pinoy.

    alam mo ba yong palabas na kakasa kba sa grade 5? minsan naaasar ako sa contestants eh. kase hinuhuling piliin yong subject na pilipino..mahina daw sila dun. sa pakiwari ko tuloy, ipinagkakanulo nila ang wika natin.

  6. Ka Loren says:

    Yes, Doctor. We do not need those language policemen. Who are they to say that these words have no place in literature? They, we, are using each and every word that they abhor in our everyday lives, in action and in words. But, the irony is they hate it. Darn!

    Let these words be free to join the mainstream. Kasla ngarud NPA dagitoy koma a mailangi. This is injustice to the words. These words were killed, were salvaged. Ania ti kayatda? DAgiti laeng napudaw? What a mentality! Colonized!

    We want freedom for these words, addaanda met ti estiteka, arte. All we want is language freedom. gadamit!

  7. aurelioagcaoili says:

    the whole thing is called language policing. darn, forget the language policemen.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

w

Connecting to %s

%d bloggers like this: