Tarimbangon (naukir)

Matungday ti panagurok. Agsardeng. Agsarimadeng ken main-inut a maituloy iti panagngariet. In-inut a maukas ti salikepkep iti pungan. Agbuabo bassit ti misuot. Maunnat ti bagi a makapuot ti itsura a kasla fetus. Maisubli met gayam ti bagi iti posision a pakukot. Maisubli iti sallukob ti matris iti uneg ti appupo ti bara ti Ina. Iti ikub ti lallay ti ridep. Hay…maiyunnat ti takiag ket sapulen ti dapan dagiti tsinelas iti sirok ti papag a kasla man panangkusay ti kadkadua tapno mabittak ket makasari ti sune a saka ti umuna a ruangan ti lubong.Mapno ti siddaaw ti espasio a makuna a silid ti baet ti marukod-rukod a suli ti uppat a dibision. Familiar met dagiti dibision a makatkatungtong kadagiti panawen a panagrasawrasaw nga awan puot no adalemen iti rabii. Maisurot met ti pirpir ti ap-ap iti saka nga agbirok ti tsinelas. Maludunludon ket agin-inut nga mat’nag. Makipagpakpakaasi a kumpet ti pingir ti mapagbasutanen nga idda.

Agsakuntip ti panagsuyaab. Kas man itay umuna a panagnganga idi masay-op ti umuna nga angin. Ti umuna a nabang-i nga angin. Ket agyanasyas ti tsinelas a mangsapul ti gurit nga agturong ti ruangan ti CR. Simmurot lattan ti agong ti simngaw nga angseg ti di pay naiflush a panagisbu idi sardam. Pinagduaan dagiti ima ti rayod ket maipaturayok ti angseg ti sitatangad pay laeng a ridep. Huh….Manayegteg ti lasag ket maipisok manen iti sapin. Maibuelta ti bagi ket manen masurot ti desdes nga agturong ti idda. Uray la nga agbissayot ti folding bed a mangsarapa ti dagsen ti maitupak a patong, sa ti maibalat a bukot. Maipasabat manen ti panagsaep ti mabangles a katay a maudatal iti pungan.

In-inut a mabarusngi dagiti darikmat ket agsubli iti nakabarangabang a tagtagainep….

*****

Agtutukkuong dagiti ubbing a nangrikus iti banga nga apin laengen a ti natda manipud ti saggagaysa a panagaklo. Pandan, ti apin, ti kakaisuna a naisagpaw ti lugaw a napilaan ti 18.25 laeng a puro binteng.

Siak ti umuna. Ti inauna nga ubing.

Tallo a kutsara ‘ta insubomon. ‘wan kaniakon. Ti maikadua nga ubing.

Tallo met a ngarud kaniak. Mabisinak. Ti maikatlo nga ubing.

Eiieeeee! ‘wan met kaniakon. Ti inaudi nga ubing.

Silamutamon! Kuna ti maikatlo.

Saggagatlo kay’ met ‘gamin. Kuna ti maikadua.

‘mo. Tumangadka ‘ta ibukbuokko ‘idta ngiwatmo. Kuna ti inauna.

Umanay met lattan a ti panagpayubyob ti asuk a mangilemmeng ti panagsaibbek met ti ama a saan a makaitured a tumaliaw ti panagtutukkuong dagiti um-umres nga ubbing. Maikurimed ti panagsirip no ania ti kuaen dagiti ubbing a mangsepsep ti apin.

Sa! ‘pankanto pay met la’ng umagaw ket kurang pay. Ket sibabain ti pusa a timmalikud.

Saan ngamin a maako ti panunot ti kinaadayo ti arapaap ti agdama a kasasaad. Maisurot lattan ti namnama kadagiti agasimbuyok nga as-asuk a kas pangsarukang kadagiti ar-arep-ep. Ti mabilot a mapaasuk ket ti makunes a diaryo a pakailanadan ti agdama a kasasaad. Ti ina met ket pagduaannan nga tapayaen ti rupana a kasla ti tapaya ket makaagas ti ulaw a gapuanan ti lisay. Mangbilang-bilang ti ramay kadagiti am-ammo a mabalin pay nga umarad-adan ti maysa manen a kamet.

‘wan metten ti mabalin nga umarad-adan. Ti nakatapaya nga ina.

*****

Matnag ti pungan a madanog ti saan a mapuotan a panagpungtot. Masipat ti takiag nga aggagatel ta pagngarietan metten ti lamok. Mapagkukot ti bagi ket margaan ti turog a mapno ti ad-adu a ngayemngem ngem ti panagurok.

*****

Uray pay ket ngata ti lamok ket agulser ta agpukawpukaw met ti nalabbaga a daran. Desaparisedo a dara. Agpusiaw met aminen a kayumanggi. Awan metten ti parya ken kalunay a magulay.

Huh! Kasano a ‘di kumirang ti bagas ket magaburan metten amin a puttot. Ti immuna iti pila.

Uray ti bakras kunam ket mabuldoser metten. ‘pia la koma nga apan pagalaan ti atap nga aba. Ti maikadua ti pila.

Narigat pay ti makuremes a suson. Buisit! Indayamudom ti sumarsaruno ti pila.

Alaenyonsa met aminen. Mangibati kay’ met a. Inpukkaw ti adda ti likod ti linia.

Kua, agmermerienda pay la’ng dagiti agit-ited. Inridis met ti adda iti sango ti lamisaan.

Dikayto met agagawa. Kuna ti agpappapila. Naitupak ti coke.

Aganakkayto met ti saanyo a mapakan! Indayamudom ti agisupsupot.

Nataysan! Inriaw ti adda iti tengnga. Naudatal ti adda iti sangona.

Natalimudaw ti bisinnan a! Naikuro dagiti nakapila ngem awan ti simmina ti linia.

Mapukaw met dagiti bangkag ket mapagbalin dagiti lunglungog a balbalay dagiti sumilsileng a kotkotse. Dagiti tangtangkig ken turturod ket agbalin a lona ti panagpak-ol ken panagkamat ti bassit a bola sa met laeng maisyot ti bassit nga abut. Maisa ti waya a pagatumeng a kas tanda ti panagballaigi ti bola nga agapon ti narabaw nga abut.

Segsegem a nasayaat, ‘pia la nga adda ramanna. Ti lakay.

‘wan met segsegnan. Pinattugak pay la’ng ‘di kalman ti napudot a danum. Ti baket.

Istoria met laengen ti buggoong ta ngumina metten amin nga asin. Adda met ngaminen royalty ti mangpatent ti proseso ti panagsana. Maalumiim payen ti tammudo a maitarget ti asin. Pati ti panagsegseg ket mapatent metten ni daytay akinkukua ti pinakbet.com.

Kamatem a ket manmano tay’ a makasida ti kastoyen.

Ana’t di ket puro met selselopin ti addadtoyen ne!

Mapuhar met amin nga igid ti baybay ket tumpuar dagit adu a kalkalapaw. Agbuteng met dagiti tarukoy nga agaramid ti abut ti aplaya ta agpisawpisaw dagiti rinibribon a saksaka.

Daytoy man ne dagiti pictures. Scanem.

Paggarawek. Ikkak ti animeysionna tapno kasla pudno.

Agpatingga met laengen dagitoy nga screen savers ti dakkel a kompyuter a mangkontrol ti panunot nga agstand by mode a maikabitkabit iti tunggal kuarto a maaddaan numero. Maibawal ti sleep mode ti daytoyen a panawen…

Beep tit tit tit… ket main-inut a maguyod ti nakem. PAKDAAR: Maiparit ti Agtagainep! Breaching the line of sleep mode…

*****

Bigla a malidlid dagiti mata. Ket mabulosan ti mapilpil a suyaab..

*****

Agkunulkunol ketdi dagiti nakabarong manipud ti maproseso nga ubbak ti saba. Pati ubbak ti saba addan ti agtagikua. Lakatan, adda. Tundal, adda. Dippig, addan. Balayang, ket adda metten. Pati bulong ti saba, adda tagna.

Saan met nga agsusurot ti datana dagitoy. Makaulaw. Kuna ti nakabarong ti lakatan.

‘dika makatagari’dta ket ‘da dumdumngeg. Bilin ni Boss ‘di isu. Kuna ti nakabarong ti tundal.

Saan met nga us-usto dagitoy ne! Kuna ti nakabarong ti dippig.

Usto wenno saan, isu met la’ng nga isu. ‘didanto met laeng maawatan. Kuna ti nakabarong ti balayang.

Masiksikuran dagiti nakabarong a mangsumsumar kadagiti detalye ti kari ti ili a napabileg. No maminanon a maulit-ulit. Madagdagullit. Agtayab payen ti kotse ngem saandan sa metten a masumar ti probabiliti dagiti kari.

Kotse! Kunak ti tumayab.

Saan jiplin kuna met dagiti adda ti likod.

Adda payen pangtiliw ti kimmat a pangcharge kadagiti lugan…huuaaah!

*****

Mabaliktad sa metten ti panawen ta fastforward metten…

Rewind….

*********************************

Nagkullaisegak ket naiguyodko ti ules. Naitakkab iti ulok ngem simmirip met dagiti dapanko a dagus a sinippit dagiti lamok a nalisayan.

Anak ti kimat ti naidayamudomko nga inanusan a minuttalengan ti nakakuadro a ladawan. NakaLCD ket tunggal sagid ket agsukansukat ti picture. Touch screeen. Sa bigla a naglidem. Agkirem-kiremak. Sepia metten. Mapirpirsay pay ketdin.

Napakukotak. Ket nagduaan ti imak a pinisel ti rusokko. Naggaradugod. Hay…

Nalpas ket ngatan ti maikatlo a bansada dagiti taraok ti kawitan. Aglawagen. In-inut a nagkalma ti panagurokko. Naunnat dagiti imak ket naamilko dagiti katay. Sinapul dagiti sakak ti tsinelas ket in-inut a nagyanasyas a nagturong ti CR. Natimonan ti rayod ket naipisok ti angseg ti nakibor met laeng nga agseg idi sardam. Nagmurmurayan dagiti imak a sinapul ti gripo ket napusipos sa naitaya ti ngiwat a nagapunan ti nabangles a katay. Nawayawayaan dagiti mata ti mukat. Ket pimmigsa ti panagsay-opko iti bumbumlad a kinirog a bagas.

‘wanen ti bagas. Daytoy laengen ti pamigat. Ni baket.

Nagkiremak.

Dagiti ubbing? Siak.

Nakaturogda pay…

Agtagtagainepda met. Tinaliawko dagiti ubbing.

Ammok nga adu dagiti natagtagainepko ngem nairis met aminen. Ket ita, sang-awak manen ti kape a kinirog a bagas ken ti bimmingkol a kilabban ti NFA a paluknengen ti danum ti kape. Naragsakak ketdi a mangpasungad ti panagsugigi ken panagdigosko iti uppat a tabo a danum.

Ita a bigat, ti bigat ti kalpasan ti maysa manen a kalman, urnongek amin a pappapel a naiwara iti kalsada a kasla met laeng panangalikumkomko kadagiti nairis a tagtagainepko. Iti puestok ket isu iti ayan ti amin a kinabaknang: Commonwealth Avenue. Ti dalan ti awan naidadduma a kinabaknang!

Anusak dagitoy a pappapel. Umanayto metten nga 18.25 ti urnongko a binbinteng. Inton rabii, wen, inton rabii, ikidemkonto manen ti agfastforward…

Advertisements

Sapatos

Maysa laeng ti kayatko. Daytoy ti kayatko. Simple. Ordinario laeng kadagiti dadduma. Ngem, espesial kaniak. Sapatos. Maysa a pares ti sapatos. Daytay apagisu ti dapanko. Daytay saan nga alos. Saan nga ukay ukay. Baro. Daytay man punasak koma laeng bassit ket sumilap. Kasla sarming. Maysa a sapatos a nasileng. Daytoy laeng ti arapaapko.

******

Agsagsagawisewak. Agtumba tumba ti bagik a kasla agsalsala gapu ti kadadakkel payen ti paddakko. Nagdadakkel pay ti widawidko a kasla man tultuladek ti sala a naidrowing iti maysa idi a librok. Tinikling sa daydiay. Daytay saan a nga agsubli-subli. Arintarayen. Itarayak ti agtiliw a kawayan. Napartas.

Pasaray umisemak iti gumiges saak met laeng pasarunoan ti sintunado a dayengdeng. Manen. Agsagsagawisewak. Nakaragragsakak. Umis-isemak a tumaliataliaw kadagiti padak nga ub-ubbing nga umanarikkiak iti nalikudak. Diak naimdengan a naitarayak idan. Aguanta ti pannagnak ket saanko payen a masawir ti kinnit ti init a nadarang pay laeng. Nairuamakon.

Linugayak ti init. Nangato pay. Dinanganko. Alas kuatro y media pay laeng ngata. Kinunak. Masambotko pay laeng nga apan iyapon dagiti tarakenko a kalding ken baka. Agsarebbak pay. Intanamitimko. Pagna-sala manen.

Uray maymaysaak nga inanak ngem naragsak kami a sangafamilia. Agbangkag ken agaramid ti uging ti makuna a pangal-alaanmi ti pagbiagmi. Awan ti sidunget. Saan a managsapul. Umanay ti adda. Nawasnayak ngem narapis idi ti tawenko nga onse.

Taga awaykami…
Managuging kami…
Naragsak ti biagmi…
Awan dukdukotmi…
Numanpay adu’t manglalais kadakami…
Ta napanglawkam nga umili…

Taga awaykami…
Managmula kami…
Naragsak ti biagmi…
Awan dukdukotmi…
Numanpay adu’t manglalais kadakami…
Ta napanglawkam nga umili…

Napigeket a daga…
Dalusanmi nga umuna…
Danggayan ti kankanta…
Takiagmi a napigsa…
Nuang, arado ken sagad…
Ti armasmi nga agbiag…

Numanpay adu’t manglalais kadakami…
Ta napanglawkam nga umili…

Alle, pagna.

Saanko met a samsamiren ti kinaingpis ti conveyor a padapanko. Rinagas ni Tatang ti conveyor a nadawatna idi iti kompadrena nga agob-obra iti minas daytoy a conveyor. Daytoy man daytay pakaiparabawan ti daga nga adda laokna a pyrite a makutkot iti uneg ti tanel. Ti pyrite ket isun sa man daytay sumileng sumilap a bato. Ti conveyor ket kasla pulia wenno kasla kadena koma ti biseklita nga agtaytayyek. Maiparabaw ti dram a lata dagiti daga ket mailugan ti agtaytayyek a conveyor ket maawatto metten dagitoy idiay ruar ti tanel. Daytoy ti kuna idi ni tatang idi saludsudek no ania daytoy. Inlibas dagiti dadduma a minero dagiti pagbasutan ti minas daytoy a conveyor. A nagbalin a tsinelas.

Saan pay a masalput ti siit ngamin adda playna. Uray ti kabugaan ket saanko a kabuteng nga asaken. Tinabas ni tatang ti sukog ti beachwalk sana insangalan ti tali a pinutedna iti wayway ti kaldingko. Ti nasangal a tali ti nagbalin a bulong ti tsinelas. Nagalis laeng no mabasa ken mapitakan. Ngem di bale. Nabayagen a saan nga agtudtudo. Kuaresman. Makatawen metten a daytoy ti tsinelasko. Maikatlo metten daytoy a conveyor. Daytoyen ti pannakasapatosko.

Kumiraskiras ti conveyor iti nabato a kalsada. Saan ketdi a kas kabato ti dadduma a kalsada a dagiti naigabur ket bato ti karayan. Limestone ti naigabur ti kalsada a dalan. Pinaaramid ti pagminasan nga adda iti dayaenmi. Lima pay a kilometro ngata daytoy ti daya. Ti Barlo Mines.

Pinunasko ti agarimayangen a ling-eko. Inpug-awko ti agtultulid a ling-et ti baba ti abot ti agongko. Nakaaryek nga agpanirpir. Naapges man ti pingpingko a kinisiit ti init. Inruarko iti sukibotko itattay a nalukot nga imbitasion ti panagraduarko. Maragsakan la ketdi da Tatang ken Inang kinunak iti bagik. Indennesko pay ti papel ti barukongko. Makalpasak met laengen ti elementaria. Anian a ragsakko! Addanton ti sapatosko.

Manglintegakon ditoy putredo ni Levi uray ta awan met. Iparitnanto pay ti magna ditoy ket no umay agsakdo idiay ayan ti bubonmi ket nakawaywaya met. Indayamudomko ti mangingatngato ti barbwire. Sinarek ti alad. He he. Ti la bubonmi ti saan a maatianan no kastoy a kuaresma. Padasenna ti agunget ta palsiitak ti nuangna nga agguyguyod ti dram ti danum!

Pagbalinekto met a kastoy daydiay dagami. Mulaakto met ti mangga ken niog. Kunak. Manen. Pimmartak ti pannagnak a kasla agsalsala.

At last! Maaddaanak met laengen ti sapatos. Malagipko man piman ti immuna a simmiplot ti pispisko itay ited ti Adviserko ti imbitasion ti panagraduarmi. Ipakitakto ken Tatang ti honorko. Isudanto ken Inang ti mangisab-it ti ribonko. Ilakokto ‘tay barito a kaldingko ket isunto ti paigatangko ken Inang ti sapatosko. Daytoy man ti adda ti panunotko.

Saanko pay ket a nadlawen ti ilalabasko payen ti purok ti agsangapulo a balbalay dagiti kakasinsin met laeng ni Inang. Ti pandayan ni Apong Dining a kabsat daydi Apong a lakay ket nalabsak payen.

Asidegakon kunak manen iti bagik. Lasatek laeng ta natikagan a waig ket ipukkawkon ken Tatang nga honorak. Timmarayak ket agragragutok ti barukongko iti ragsak. Agkatawanto ni Tatang ket umisem met ni Inang. Dayta man iti adda iti panunotko a timmaog iti ayan ti kalapawmi. Tatang first honorak, Inang first honorak kunak a nangiduron ti rikep ti kalapaw ngem awan ti simmabat. Naimayengak. Naawan pay ti ragsakko. Awan pay da Tatang, awan pay da Inang kunak ket dineretsok ti kusina.

Ania ti basolmi ‘keninayo? Kunak a nangguyod ti murdong ti paltog ti nakakomoplads a nakamattider ti abay dagiti nagtinnakkup a bangkay ni Tatang ken Inang. Nadigosda ti dara…Ti idiarda ket kasla man ti panangrugma ni Inang ken Tatang ti maysa a parbangon a nalukagak ket napanak immisbo iti arenola

Tatang, first honorak. Inang daytoy ne ti imbitasion… Isab-itmo kunak ti ribonko. Saibbek.

Naglibas dagiti danapeg ket maymaysaakon a nabiag iti kalapawmi.

*****

Siak ni Inot. Inot kunada ti naganko ta nainotak, he he. Florentino ti kumpleto a naganko. Tinot ti nakaisigudak nga awag. Noti kuna met ti mestrak ta adda met piliok.

Kastoy ti rugi ti malem ti panagbiagko. Kastoy a nasibbarut ti umuna a kanito ti panunotko. Kastoy ti umuna a dangadangko.

Awan ti baro a sapatosko.

Tinakawda.

Amin a ragsakko.

Ti masakbayak.

Awanen.

Siak ni Inot. Noti. Ti naganko.

Ti nagan nga ipagpannakkel ni Nanangko ken Tatangko. Ti ammok nga agsubli iti naggapuak.

Husgaannak. Kalpasan ti panangkugtarmo ‘toy barukongko ‘idta baro ken natangken a sapatosmo, itag-ayko latta ti imak!