Palsi-it ti Rukkuas


Adda met latta apges ti lagip uray no dagitoy ket napasam-iten ti panawen.

Ti lagip ket saan laeng a maysa a panid ti biag.

Daytoy ketdi ti anag ti kinaadda, ti kinnaammo nga agsubli kadagiti sarita, dagiti sarita a maibagak a kukuak, ti bukodko, ti bukod ti pamiliak, ti kaputotak, ti kinailokanok. Ti siak.

Wen, ti pakasaritaak. Ti pakasaritaan ti pamiliak. Ti pakasarsaritaan ti kaputotak. Maysa a pakasaritaan ti Ilokano. Ti biagko, ti biag ti pamiliak, ti biag ti kaputotak, ti biag ti Ilokano.

Ha.Ha. Adda gayam pakasaritaak. Ti my storyk saan ketdi a his story. Ti ka saysay an.

Anian a muraregko idi malagipko a gayam, nasaludsod kaniak idin ti rugi ti pakasaritaak: “What were your memorable experiences?”

Anak ti sal-it. Insuratko idi ti ingles. Sling kunak idi ti palsi-it, plow kunak met ti witiwit, ken bamboo stick kunak met iti burrarawit. Anian a kinaadayo ti pakasaritaak dagitoy a balikas?

Nasursurok ti ageggem ti palsi-it idi pabantayan kaniak daydi Apong Lakay ti naiguris a bunobon. Pagabogko kadagiti kusapo ken pagaw nga agsiba. Malagipko pay ti umuna a pannangsirigko ti umuna met a palsi-itko. Adda balana a bingkol, natangken a ta bingkol ngarud. Inpuestok ti tanganko ti baet ti pasanga ti putan a kasla pannirigan. Bininnatko ti lastiko. Inibbatak. Boom. Annaaayyko. Ninana’ tan a palsi-it. Limmetemen a ti kuko ti tanganko.

Anian apok? Kuna di Apongko. Isu ngad a sirigem tapno masiertom nga adda puntaam. Saan a nga ita bukodmo a bagi. Dagidiay a siba.

Wen. Wen dagidiay a siba. Saan a ti bukodko a bagi (biag?). Lima ti tawenko idi.

Pagatabagak idi diay witiwit ti aradomi a rabnil (rod nail). Ibaklayko nga ikawit ditoy abagak idi no agbueltakami ken daydi nuangko a lakay. Landok di aradomi. Adda sinan dakulap didiay sungona nga adda abotna. Uppat. Adda maysa a landok a kasla lansa a pakaikawitan ti sangol. Ti paudi kuna idi ni Apong. Tay sangol ti kayatna sawen. Dagitoy uppat nga abot ket isu ti sukat ti kinauneg ti kaan ti arado. Nabaked daydi tangbaw, stainless daydi sarapa ken subsob. Adda met kasla lipit a namagkamang iti dadiay tangbaw ken witiwit. Maisaluket ditoy daydiay sukil.

Panagkiwar ti nagsursuroak. Nalaka a maarado ta naarado ngaruden. Inpakok daydi nuangko a lakay. Sinarunok babaen ti saplit ken awid. Saplitak no agpakannawan. Awidek no agpakannigid. Idi nangan daydi aradok, tinembengko laeng. No nakakali gayam ti arado ken magmagna ti nuang, timbeng laeng ti kasapulan.

Naglaka met, Apong. Siak.

Nalaka a ta naarado ngaruden. Ni Apong.

Padasem ti agrebba. Ti mangraat ti bukodmo a gulis. Isu ti bukodmo. Isunto ti saritaem. Ni Apong manen.

Sadino ngarud ti rebbaek? Siak met.

Timbengem ketdi ti agarado, lokdit. Inton maiwasiwasmon ‘ta arado ken ammomon nga arrabisen ‘ta gulismo. Adunto ti marebba. Ni Apong Lakay manen.

Siam ti tawenko idi. Minulaak ti balatong ti immuna nga inaradok.

Adda kurang a maysa ektaria a kakawayanan daydi Apongko a Lakay. Kawayan kunami daydiay kawayan nga adda siitna. Bayog kunami daydiay awan ti siitna.

Maysa a malem a naggapuak idi diay eskuela. Saanak pay laeng a nakadanon idi idiay balaymi a napalawlawan ti sabsaba. Saan pay a panagiapon iti nuang ken saanko pay laeng oras ti apan agilukat ti ludong ti koral. Naawisdak da Edward a kapiduak nga agay-ayam ti pinnuged. Daytay man adda agala ken agbantay tapno dagiti agay-ayam ket makalabes kadagiti uged.

Maysa a siblok. A mayat. Dua. Mayat latta. Tallo. Bog!!

Napusi ti ngipenko. Ditoy pangak. Inggana’ta isu laeng ti kurang a ngipenko.

Nagtarayak a nagawid. Nagdinnungpar kami ken Edward kunak kenni Papa. Daradara ti ngiwatko. Inyamlidko ti manggas ti unipormek kadagiti katay ken butegko. Napusi ti ngipenko, kunak.

Diablo.

Innala ketdin ni Papa ‘tay burrarawit a nakasaluket iti ayan ti didingmi. Pagbaot kadagiti baka a makasari iti koral no kasdiay a rabii. Inyablatna ketdin ditoy ayan ti kullapit a gurongko.

Awan pay pantalonko idi. Narigat pay a makabriefnak uray siam ti tawenkon. Apo unay ketdin. Kimmawiwit a daydiay burrarawit ditoy gurongko. Binilangko. Uppat dagiti binatlag nga attitiddog ti agsumbangir a gurongko.

Huston, Papa. Siak.

Agyamanka ‘ta saan nga ‘diay kullayot ti kabalio. Ni Papa.

Wen. Napusi ti ngipenko. Ditoy ayan ti pangak. Malagipko itatta.

Ngem, adda pay laeng ti sangik. Malagipko manen.

Ti palsi-it ket addaan pannirigan. Adda puntaan. Mabinnat a para kadagiti siba. Malagipko itan.

Adu met ti marebba. Ammokon. Itan.

Daytoy ti isuratko koma idi ngem ingles met. Daytoy ti saritak. Ti pakasaritaak. Daytoy ti lagipko a paset ti sarita. Duapulo ket siam a tawen kalpasan ti umuna a bala ti palsi-it.

Itatta.

Ammok nga adda rukkuas. A kasapulak ti palsi-it ti balikas. Ti witiwit ti tagainep. Ti sangi ti tignay.

3 December 2007
Agoo, La Union
10:00pm

About Ka Loren
Siak ni Florentino B. Lorenzana, maysa a Filipino, Ilokano ken Pangasinan. Naiyanakak innem a bulan kalpasan ti deklarasion ti Martial Law ditoy Pilipinas. Madama a makumikom iti tignay kooperatiba.

One Response to Palsi-it ti Rukkuas

  1. Pingback: No apay a tignay ken tagainep… « Tignay ken Tagainep

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: